هنر فریب انسانها، روانشناسی حملات و آسیبپذیریهای سازمانی
مهندسی اجتماعی (Social Engineering) در امنیت سایبری، یک روش غیرفنی برای به دست آوردن اطلاعات از هدف و نفوذ به سیستم وی است که کاملاً بر پایهٔ علم روانشناسی بنا شده است.
به عبارت دقیقتر، مهندسی اجتماعی هنری است که در آن، فرد را متقاعد و وادار میکنید که اطلاعات محرمانه را آشکار کند. مهندسان اجتماعی به این حقیقت امید دارند که مردم نسبت به اطلاعات باارزش خود، بیاطلاع بوده و در محافظت از آن، بیمبالات هستند.
تصور کنید یک فرد ناشناس با لباس فرم پست، با یک بسته در دست به شما نزدیک میشود و میگوید: "سلام، من یک بسته فوری برای مدیرعامل دارم، اما آدرس دقیق را پیدا نمیکنم. میشود رمز ورود به طبقه مدیران را به من بگویید تا خودم ببرم؟" شما چون ظاهر او را باورپذیر میبینید (اعتماد انسانی) و فکر میکنید کار مهمی است، رمز را به او میدهید. هیچ نرمافزار آنتیویروسی نمیتواند جلوی این نفوذ را بگیرد.
اعتماد طبیعی انسان، اصلیترین و ابتداییترین روش برای هر حملهٔ مهندسی اجتماعی است. مهاجم با سوءاستفاده از این ویژگی ذاتی، قفلهای فنی و تکنولوژیکی را دور میزند.
همانطور که در تصاویر نشان داده شد، برای این نوع حملات عبارت "پاچی که هیچگاه نخواهد شد" (No patch will ever be released for it) استفاده میشود. این یعنی هیچ بهروزرسانی نرمافزاری یا سختافزاری وجود ندارد که بتواند ضعف در قضاوت انسانی را برطرف کند.
کوین میتنیک، یکی از معروفترین هکرهای تاریخ، در کتاب خود به نام «هنر فریب دادن» (The Art of Deception) به طور کامل نشان میدهد که چگونه میتوان بدون استفاده از هیچ کد مخربی، صرفاً با صحبت کردن با کارمندان، به تمام اطلاعات یک شرکت دسترسی پیدا کرد.
مهندسان اجتماعی از چهار آسیبپذیری رفتاری اصلی در انسانها سوءاستفاده میکنند:
علاوه بر ضعفهای فردی، ساختار سازمانها نیز میتواند به مهندسی اجتماعی دامن بزند. شرکتهای آسیبپذیر در برابر این حملات دارای چه فاکتورهایی هستند؟
چگونه میتوانیم تشخیص دهیم که قربانی یک حمله مهندسی اجتماعی در حال وقوع است؟ این نشانههای خطر عبارتند از:
همانطور که اشاره شد، هیچ نرمافزار یا سختافزار خاصی برای مقابله با مهندسی اجتماعی وجود ندارد. سیاستهای امنیتی در این زمینه بسیار کارآمد هستند؛ اما این افراد هستند که در معرض حملات مهندسی اجتماعی قرار دارند.
گزینه صحیح هر سوال را انتخاب کنید. پاسخنامه تشریحی در انتهای صفحه قرار دارد.
توضیح: مهندسی اجتماعی یک روش غیرفنی است. مهاجم به جای هک کردن سیستمها، ذهن انسان را هک میکند و از طریق روانشناسی و فریب، اطلاعات را به دست میآورد.
توضیح: بر خلاف باگهای نرمافزاری که با آپدیت (Patch) برطرف میشوند، اعتماد طبیعی انسان یک ویژگی ذاتی است که هیچ شرکت تولیدکننده آنتیویروسی نمیتواند برای آن پچی منتشر کند. تنها راه، آموزش و آگاهی است.
توضیح: کوین میتنیک، هکر افسانهای، در کتاب معروف خود "The Art of Deception" نشان میدهد که چگونه میتوان بدون استفاده از کدهای مخرب، صرفاً با فریب دادن انسانها، به اطلاعات شرکتها دسترسی پیدا کرد.
توضیح: مهاجمان با ایجاد حس فوریت (مثلاً "همین الان باید این کار را انجام دهی وگرنه حساب بانکیات مسدود میشود")، قربانی را تحت فشار قرار میدهند تا بدون فکر کردن و بدون راستیآزمایی هویت او، اطلاعات را در اختیارش بگذارد.
توضیح: سازمانهای بزرگ با واحدهای متعدد، ارتباطات پیچیدهای دارند. کارمندان ممکن است نتوانند تشخیص دهند که آیا فرد تماسگیرنده از یک واحد دیگر واقعاً مجاز است آن اطلاعات را درخواست کند یا خیر. فایروال و IDS از آسیبپذیریهای سازمانی نیستند.
توضیح: از آنجا که مهندسی اجتماعی از نقاط ضعف انسانی سوءاستفاده میکند، هیچ ابزار فنی (نرمافزار یا سختافزار) نمیتواند به تنهایی جلوی آن را بگیرد. بهترین راه، افزایش آگاهی کارکنان از طریق آموزش و تدوین سیاستهای امنیتی (مثل الزام به تایید هویت افراد غریبه) است.