🛡️ فصل ۸ - قسمت ۲: حملات DHCP و ARP Poisoning

مکانیزم DHCP، حملات Starvation، Rogue Server، ARP Spoofing و روش‌های دفاع (DAI)

۱. DHCP چگونه کار می‌کند؟

DHCP (Dynamic Host Configuration Protocol) پروتکلی است که برای اختصاص خودکار آدرس IP به دستگاه‌های موجود در شبکه مورد استفاده قرار می‌گیرد.

فرآیند DORA (دریافت IP):

  1. DHCPDISCOVER (IPv4) / SOLICIT (IPv6): کلاینت یک پیام Broadcast به شبکه می‌فرستد تا سرور DHCP را پیدا کند. ("کسی هست که به من IP بدهد؟")
  2. DHCP Offer: سرورهای DHCP پاسخ داده و یک آدرس IP را پیشنهاد می‌دهند.
  3. DHCP Request: کلاینت این پیام را برای قبول کردن تخصیص IP به کار می‌برد. (به صورت Broadcast می‌فرستد تا بقیه سرورها بدانند IP قبول شده است).
  4. DHCP Ack: سرور برای تأیید و اختصاص IP نهایی، این پیام را ارسال می‌کند. ("بفرمایید، تنظیمات شما")
💻 تنظیمات دریافتی از DHCP:

پس از دریافت DHCP Ack، کلاینت تنظیمات زیر را دریافت می‌کند: آدرس IP، Subnet Mask، Default Routers (Gateway)، DNS Servers و Lease Time (مدت زمان اعتبار IP).

۲. پیام‌های مختلف در DHCP

در پروتکل DHCP، پیام‌های مختلفی برای مدیریت ارتباط بین کلاینت و سرور رد و بدل می‌شود:

پیام توضیح
DHCP Discover کلاینت‌ها جهت پیدا کردن یک DHCP Server از این پیام استفاده می‌کنند.
DHCP Offer سرورها برای پیشنهاد دادن IP از این پیام استفاده می‌کنند.
DHCP Request کلاینت‌ها، این پیام را برای قبول کردن تخصیص IP به کار می‌برند.
DHCP Ack سرورها برای تأیید و اختصاص IP این پیام را ارسال می‌کنند.
DHCP Nack سرورها برای رد کردن کلاینت و عدم اختصاص IP از این پیام استفاده می‌کنند.
DHCP Release کلاینت‌ها برای پایان دادن به آدرس IP خود، این پیام را به کار می‌برند.
DHCP Inform کلاینت‌ها برای به دست آوردن تنظیمات اضافی پارامترهای TCP/IP از یک سرور استفاده می‌کنند.
DHCP Decline کلاینت‌ها برای رد کردن یک IP از آن استفاده می‌کنند (مثلاً وقتی IP توسط سیستم دیگری استفاده شده باشد).

۳. حمله DHCP Starvation (قحطی IP)

در این حمله، نفوذگر بسته‌های Broadcast را در شبکه پخش می‌کند (با استفاده از MACهای جعلی) و تلاش می‌کند تا تمام آدرس‌های IP موجود در محدوده (Scope) سرور DHCP را در اختیار بگیرد. این حمله در واقع یک حمله DoS (Denial of Service) است.

💡 مثال ساده:

تصور کنید یک پارکینگ با ۲۵۴ جایگاه خالی (IP) دارید. یک نفر (مهاجم) با ۲۵۴ ماشین اسباب‌بازی (MACهای جعلی) می‌آید و تمام جایگاه‌ها را اشغال می‌کند. حالا وقتی ماشین واقعی شما (کاربر) می‌خواهد وارد پارکینگ شود، جای خالی پیدا نمی‌کند! این همان حمله DHCP Starvation است.

ابزارهای حمله DHCP Starvation

از ابزارهای Yersinia و DHCP Starv برای انجام این حمله استفاده می‌شود. ابزار Yersinia دارای رابط گرافیکی و خط فرمان است و حملات لایه ۲ مختلفی را پشتیبانی می‌کند.

۴. سرور DHCP جعلی (Rogue DHCP Server)

نفوذگر در یک شبکه، یک سرور DHCP جعلی را در شبکه تنظیم می‌کند تا به درخواست‌های IP کلاینت‌ها پاسخ داده و به آن‌ها آدرس‌های جعلی اختصاص دهد.

۵. دفاع در برابر حملات DHCP

1. Port Security (امنیت پورت)

برای دفاع در برابر DHCP Starvation، باید Port Security را فعال کنید. با تنظیم محدودیت MAC روی پورت‌های Edge سوییچ، بسته‌های MACهای اضافی (بیشتر از حد مجاز) Drop می‌شوند. (مثلاً حداکثر ۱ MAC برای هر پورت).

2. DHCP Snooping

فعال‌سازی DHCP Snooping به سوییچ اجازه می‌دهد تا یک DHCP transaction را تنها از یک پورت مورد اعتماد (Trusted) بپذیرد. تمام پورت‌های VLAN به طور پیش‌فرض Untrusted (غیرقابل اعتماد) هستند.

دستورات پیکربندی (Cisco IOS)

Switch(config)# ip dhcp snooping
Switch(config)# ip dhcp snooping vlan 4,104
Switch(config)# interface GigabitEthernet0/1
Switch(config-if)# ip dhcp snooping trust

نکته: فقط پورت‌هایی که به سرور DHCP واقعی متصل هستند باید Trusted شوند، بقیه پورت‌ها (که کاربران به آن وصل هستند) باید Untrusted بمانند.

۶. معرفی پروتکل ARP

ARP (Address Resolution Protocol) پروتکلی است که وظیفه تبدیل آدرس IP به آدرس MAC (فیزیکی) را در شبکه‌های محلی بر عهده دارد.

مکانیزم ARP:

💻 مشاهده جدول ARP در ویندوز:

با دستور arp -a در Command Prompt می‌توانید جدول ARP (کش) را مشاهده کنید که شامل IP Address، Physical Address (MAC) و Type (Dynamic/Static) است.

۷. حمله ARP Spoofing / Poisoning

ARP Spoofing (یا ARP Poisoning) یک تکنیک است که در آن مهاجم بسته‌های ARP جعلی ارسال می‌کند تا جدول ARP سیستم‌های دیگر (قربانیان) را مسموم کند.

مراحل حمله:

  1. مهاجم یک ARP Reply جعلی برای قربانی ارسال می‌کند و ادعا می‌کند: "من IP گیت‌وی هستم (یا هر IP دیگری)، و MAC من [MAC مهاجم] است".
  2. سیستم قربانی جدول ARP خود را بروزرسانی می‌کند و MAC مهاجم را به عنوان MAC گیت‌وی ذخیره می‌کند.
  3. حالا وقتی قربانی می‌خواهد به اینترنت متصل شود، ترافیک خود را به جای گیت‌وی واقعی، به سمت سیستم مهاجم ارسال می‌کند.
  4. مهاجم (با فعال کردن IP Forwarding) ترافیک را دریافت کرده، بررسی می‌کند و سپس آن را به گیت‌وی واقعی می‌فرستد (حمله MITM) یا اصلاً آن را ارسال نمی‌کند (حملات DoS).
💡 مثال ساده:

تصور کنید در یک اتاق هستید و برای رسیدن به سالن اصلی باید از راهرو عبور کنید. یک فرد شیاد (مهاجم) با یک روپوش مبدل می‌آید و به شما می‌گوید: "من راهنمای سالن اصلی هستم (IP گیت‌وی)، از این راه بیایید (MAC مهاجم)". شما هم به جای اینکه به سمت در اصلی بروید، به دنبال او راه می‌افتید و اطلاعات خود را به او می‌دهید.

۸. تهدیدات و ابزارهای ARP Poisoning

تهدیدات ARP Poisoning:

نفوذگر با استفاده از پیام‌های ARP می‌تواند تمامی ارتباطات بین دو ماشین را شنود کند. تهدیدات زیر ممکن است رخ دهد:

ابزارهای حمله ARP Poisoning:

برای این حمله می‌توان از ابزارهای زیر استفاده کرد:

۹. دفاع در برابر ARP Poisoning (DAI)

برای جلوگیری از این حمله باید از پیاده‌سازی DAI (Dynamic ARP Inspection) با استفاده از جدول DHCP Snooping Binding بهره برد.

DAI چگونه کار می‌کند؟

سوییچ مجهز به DAI، هر بسته ARP که دریافت می‌کند را بررسی می‌کند:

دستورات پیکربندی DAI:

Switch(config)# ip dhcp snooping
Switch(config)# ip dhcp snooping vlan 10
Switch(config)# ip arp inspection vlan 10

مشاهده وضعیت:

Switch# show ip dhcp snooping binding
Switch# show ip arp inspection

ابزار XArp (کشف حمله)

از ابزار XArp نیز می‌توان برای شناسایی حملات ARP استفاده کرد. این ابزار با بررسی جدول ARP و مشاهده MACهای تکراری یا تغییرات غیرعادی، هشدار "ARP attacks detected!" را نمایش می‌دهد.

📝 آزمون چندگزینه‌ای (۶ سوال)

گزینه صحیح هر سوال را انتخاب کنید. پاسخنامه تشریحی در انتهای صفحه قرار دارد.

۱. کدام پیام DHCP توسط کلاینت برای قبول کردن پیشنهاد IP ارسال می‌شود؟
۲. در حمله DHCP Starvation، مهاجم دقیقاً چه کاری انجام می‌دهد؟
۳. برای جلوگیری از حمله Rogue DHCP Server، کدام ویژگی باید روی سوییچ فعال شود؟
۴. پروتکل ARP چه وظیفه‌ای در شبکه دارد؟
۵. حمله ARP Spoofing (مسمومیت ARP) منجر به کدام نوع حمله می‌شود؟
۶. قابلیت Dynamic ARP Inspection (DAI) در سوییچ برای چه هدفی استفاده می‌شود؟

🔑 پاسخنامه تشریحی

۱. پاسخ صحیح: ج) DHCP Request

توضیح: پس از اینکه سرور DHCP پیام Offer را ارسال کرد، کلاینت با ارسال پیام DHCP Request به صورت Broadcast اعلام می‌کند که پیشنهاد آن سرور را پذیرفته است. سپس سرور با ارسال DHCP Ack آن را تأیید می‌کند.

۲. پاسخ صحیح: ب) با ارسال درخواست‌های زیاد و MACهای جعلی، استخر IP سرور را خالی می‌کند.

توضیح: در حمله DHCP Starvation، مهاجم با ارسال انبوهی از بسته‌های Discover/Request با آدرس‌های MAC جعلی (Spoofed) باعث می‌شود که سرور DHCP تمام آدرس‌های موجود در Scope خود را به این درخواست‌های جعلی اختصاص دهد. در نتیجه برای کاربران واقعی IP باقی نمی‌ماند (حمله DoS).

۳. پاسخ صحیح: ب) DHCP Snooping

توضیح: ویژگی DHCP Snooping در سوییچ‌ها باعث می‌شود که سوییچ، پورت‌های متصل به سرورهای DHCP معتبر را Trusted و بقیه پورت‌ها را Untrusted در نظر بگیرد. بنابراین اگر یک مهاجم یک سرور DHCP جعلی راه‌اندازی کند، سوییچ بسته‌های آن را مسدود می‌کند.

۴. پاسخ صحیح: ب) تبدیل آدرس IP به آدرس MAC

توضیح: پروتکل ARP (Address Resolution Protocol) وظیفه دارد تا آدرس‌های منطقی لایه ۳ (آدرس IP) را به آدرس‌های فیزیکی لایه ۲ (MAC Address) در شبکه محلی تبدیل کند تا دستگاه‌ها بتوانند با یکدیگر ارتباط برقرار کنند.

۵. پاسخ صحیح: ب) Man-in-the-Middle (MITM)

توضیح: در حمله ARP Spoofing، مهاجم جدول ARP قربانی را مسموم می‌کند و خود را به جای گیت‌وی (یا دستگاه دیگر) جا می‌زند. در نتیجه ترافیک قربانی از سیستم مهاجم عبور می‌کند. این وضعیت یک حمله مرد میانی (MITM) را رقم می‌زند که مهاجم می‌تواند داده‌ها را شنود یا تغییر دهد.

۶. پاسخ صحیح: ب) جلوگیری از حملات ARP Poisoning با بررسی بسته‌های ARP در برابر جدول DHCP Snooping

توضیح: قابلیت DAI (Dynamic ARP Inspection) بسته‌های ARP دریافتی را با جدول Binding (که از طریق DHCP Snooping ساخته شده) مقایسه می‌کند. اگر ترکیب MAC و IP در بسته ARP با جدول مطابقت نداشته باشد (یعنی جعلی باشد)، آن بسته را Drop می‌کند.

بازگشت به فهرست