مفاهیم پایه، چارچوبهای امتیازدهی (CVE, CVSS, CWE) و چرخه حیات مدیریت آسیبپذیری
تحقیق آسیبپذیری (Vulnerability Research) فرآیندی است که در آن به شناسایی آسیبپذیریها و نقاط ضعف در طراحی اقدام میشود. آسیبپذیری ممکن است در یک سیستمعامل یا برنامه باشد که منجر به حمله یا سوءاستفاده (Exploit) میشود.
با توجه به شدت روزافزون حملات سایبری، تحقیق درباره آسیبپذیریها به یک موضوع حیاتی تبدیل شده است. سیستمهای امتیازدهی و پایگاههای داده مربوط به آنها، توسط تحلیلگران امنیتی برای رتبهبندی آسیبپذیریها استفاده میشوند.
سیستم CVSS با استفاده از یک مدل کمی، امتیازدهی میکند تا امکان اندازهگیری دقیق و قابل تکرار را فراهم سازد. همچنین به کاربران اجازه میدهد تا ویژگیهای آسیبپذیری را که منجر به این امتیاز شدهاند، مشاهده کنند.
دو کاربرد رایج CVSS:
ویژگیهای کلیدی آسیبپذیری به صورت عددی ثبت میکند و شدت آن را از طریق مقیاس ۱ تا ۱۰ نشان میدهد. سپس این مقدار عددی به صورت کیفی (کم، متوسط، زیاد، بحرانی) تفسیر میشود.
| گروه (Group) | زیرمجموعهها (Metrics) |
|---|---|
| 1. Base Metric (متریک پایه) |
Exploitability (قابلیت اکسپلویت): Attack Vector, Attack Complexity, Attack Requirements, Privileges Required, User Interaction. Impact (تأثیر): Vulnerable System Confidentiality, Integrity, Availability, Subsequent System C/I/A. |
| 2. Threat Metric (متریک تهدید) | Exploit Maturity (بلوغ اکسپلویت) |
| 3. Environmental Metric (متریک محیطی) | شامل نسخه اصلاحشدهای از متریکهای قابلیت اکسپلویت و تأثیر گروه ۱ (Base) به همراه الزامات محرمانگی، یکپارچگی و دسترسپذیری است. |
| 4. Supplemental Metric (متریک تکمیلی) | Automatable, Recovery, Safety, Value Density, Vulnerability Response Effort, Provider Urgency. |
| Severity (شدت) | Base Score Range (محدوده امتیاز) |
|---|---|
| None (هیچ) | 0.0 |
| Low (کم) | 0.1 – 3.9 |
| Medium (متوسط) | 4.0 – 6.9 |
| High (بالا) | 7.0 – 8.9 |
| Critical (بحرانی) | 9.0 – 10.0 |
برای تحقیق در مورد آسیبپذیریهای جدید و یافتن اطلاعات فنی، این منابع بسیار کاربردی هستند:
ارزیابی آسیبپذیری، بررسی توانایی یک سیستم یا برنامه برای مقابله در برابر حملات است. در ارزیابی آسیبپذیری، شبکهها برای شناسایی نقاط ضعف امنیتی اسکن میشوند.
آسیبپذیریها در یک سیستم، شبکه، کانالهای ارتباطی تشخیص، اندازهگیری و طبقهبندی میشوند.
اسکن آسیبپذیری شامل تحلیل پروتکلها، سرویسها و تنظیمات برای کشف آسیبپذیریها و نقصهای طراحی است.
ابزارهای اسکن آسیبپذیری چه چیزهایی را شناسایی میکنند؟
مدیریت آسیبپذیری یک فرآیند مهم در کشف و رفع نقاط ضعف امنیتی قبل از اینکه اکسپلویت شوند، است. این چرخه شامل ۳ فاز اصلی است: پیش از ارزیابی، ارزیابی، و پس از ارزیابی.
Nessus, SAINT, GFI LanGuard, Retina, Nexpose, Core Impact, Network Security Inspector, MBSA, OpenVAS, Shadow Security Scanner, Security Manager Plus, Acunetix, Qualys Free Scan.
پس از اتمام فرآیند ارزیابی آسیبپذیری، نوبت به نگارش گزارش میرسد که باید موارد زیر را مدنظر قرار گیرد:
اجزای اصلی گزارش (Vulnerability Assessment Report):
گزینه صحیح هر سوال را انتخاب کنید. پاسخنامه تشریحی در انتهای صفحه قرار دارد.
توضیح: CVE (Common Vulnerabilities and Exposures) یک لیست عمومی است که به هر آسیبپذیری کشفشده یک شناسه منحصربهفرد (مثل CVE-2024-xxxx) اختصاص میدهد تا ابزارهای مختلف بتوانند به یک زبان مشترک صحبت کنند. CVSS برای امتیازدهی و CWE برای دستهبندی ضعفهاست.
توضیح: طبق جدول CVSS، محدوده امتیاز بحرانی (Critical) بین 9.0 تا 10.0 است. محدوده 7.0-8.9 بالا (High)، 4.0-6.9 متوسط (Medium) و 0.1-3.9 پایین (Low) در نظر گرفته میشود.
توضیح: در Credentialed Scanning، اسکنر با استفاده از نام کاربری و رمز عبور معتبر (Valid Credentials) وارد سیستم قربانی میشود. این کار به اسکنر اجازه میدهد تا عمق بیشتری از سیستم (مانند رجیستری، پچهای نصبشده و تنظیمات داخلی) را بررسی کند.
توضیح: در فاز پیش از ارزیابی (Pre-Assessment)، سازمان اقداماتی مانند شناسایی داراییها، درک فرآیندهای کسبوکار، نقشهبرداری از شبکه و در نهایت تعیین دامنه ارزیابی (Scope) را انجام میدهد تا مشخص کند چه بخشهایی باید اسکن شوند.
توضیح: Nessus یکی از محبوبترین و قدرتمندترین ابزارهای اسکن آسیبپذیری در جهان است. در تصاویر ارائهشده نیز رابط کاربری Nessus و گزارشهای آن نشان داده شده است. Wireshark ابزار تحلیل بسته، Nmap اسکنر پورت و Metasploit فریمورک اکسپلویت است.
توضیح: در External Scanning، شبکه سازمان از دید یک مهاجم خارجی (از طریق اینترنت) اسکن میشود تا مشخص شود چه پورتها و سرویسهایی از بیرون قابل دسترسی هستند و چه آسیبپذیریهایی برای دنیای بیرون وجود دارد.