🛡️ فصل ۱۱ - قسمت ۱: ربایش نشست (Session Hijacking)

مفاهیم، انواع، تفاوت با Spoofing، حملات شبکه و اپلیکیشن، روش‌های دفاع

۱. Session Hijacking چیست؟

این حمله، به بهره‌برداری از یک نشست فعال بین دو سیستم اشاره دارد که نفوذگر، این نشست را به سمت خود هدایت می‌کند.

در یک نشست TCP، با توجه به اینکه بیشتر احراز هویت‌ها فقط در ابتدای ارتباط صورت می‌پذیرد، نفوذگر می‌تواند این نشست را بدون داشتن نام کاربری و رمز عبور به سرقت ببرد. نفوذگر می‌تواند تمام ترافیک را از نشست TCP برقرارشده Sniff کرده و اقدام به سرقت هویت، سرقت اطلاعات و کلاهبرداری کند. نفوذگر می‌تواند شناسهٔ معتبر نشست را به سرقت برده و با استفاده از آن، خود را در سرور احراز هویت کند.

💡 مثال ساده:

تصور کنید وارد یک رستوران می‌شوید و به پیشخدمت می‌گویید: "من همان مشتری هستم که سفارش داده بودم، غذا را بیاورید." پیشخدمت بدون اینکه دوباره از شما کارت شناسایی بخواهد، غذا را به شما می‌دهد. یک دزد (مهاجم) که از بیرون صحنه را دیده بود، بلافاصله بعد از اینکه شما برای شستن دست‌ها رفتید، جای شما می‌نشیند و به پیشخدمت می‌گوید: "من همان مشتری هستم." پیشخدمت (سرور) هم چون چهره شما را دوباره چک نمی‌کند (احراز هویت فقط در ابتدا انجام شده)، غذا را به دزد تحویل می‌دهد. این همان ربایش نشست است!

۲. چرا حملات Session Hijacking موفق‌آمیز هستند؟

دلایل متعددی وجود دارد که چرا این حملات در سیستم‌ها جواب می‌دهند:

۳. انواع حملات (Active و Passive)

Passive (غیرفعال) در این نوع حمله، نفوذگر نشست را می‌دزدد؛ ولی هیچ کاری صورت نداده و فقط اطلاعات رد و بدل شده را تماشا می‌کند. (مثل استراق سمع).
Active (فعال) در این نوع حمله، نفوذگر نشست فعال را شناسایی می‌کند و به سرقت می‌برد. در این حالت، مهاجم ارتباط قربانی را قطع کرده و خودش شروع به انتقال اطلاعات می‌کند.

۴. ربایش در مدل OSI

Network Level Hijacking در این مدل می‌توان بسته‌های در حال انتقال بین کلاینت و سرور را در یک نشست TCP و UDP قطع کند. (در لایه‌های پایین شبکه رخ می‌دهد).
Application Level Hijacking در این مدل، نفوذگر به دست آوردن دسترسی روی نشست HTTP کاربر توست به دست آوردن شناسه نشست، انجام می‌شود. (در لایه‌های بالایی و برنامه‌ها).

۵. تفاوت با Spoofing (جعل هویت)

تفاوت این دو مفهوم را اشتباه نگیرید:

۶. ربایش در سطح اپلیکیشن (Application-Level)

در این نوع حمله، مهاجم یک توکن نشست معتبر را می‌دزدد یا حدس می‌زند تا به یک سرور وب، دسترسی غیرمجاز پیدا کند یا یک نشست جدید و غیرمجاز ایجاد کند. این نوع حمله بیشتر به نشست‌های HTTP متکی است.

روش‌های ربایش اپلیکیشن:

Stealing (دزدیدن) نفوذگر از تکنیک‌های مختلف مانند دسترسی فیزیکی به فایل‌هایی که حاوی Session ID هستند، استخراج محتوای حافظه سرور یا کاربر، یا شنود ترافیک استفاده می‌کند.
Guessing (حدس زدن) در این حالت، مهاجم با مشاهده الگوهای نشست، تلاش می‌کند Session ID را حدس بزند (قابل پیش‌بینی بودن شناسه و مقادیر کوتاه).
Brute Forcing (حمله جستجوی جامع) در این روش، مهاجم تمام ترکیب‌های ممکن از Session ID را امتحان می‌کند تا یک مورد معتبر پیدا کند.

ربایش با استفاده از Sniffing و حدس زدن

در این روش از تکنیک‌های مختلف Sniffing برای شنود بسته‌ها و به دست آوردن شناسه نشست استفاده می‌شود. همچنین وب‌سرورها از یک الگوی سفارشی یا الگوریتم استفاده می‌کنند که نشست‌ها را قابل حدس می‌کند.

💻 مثال واقعی (حدس زدن Session ID):

مهاجم چند Session ID را Capture کرده و الگو را تحلیل می‌کند:

http://www.juggyboy.com/view/JBEX21022014152820
http://www.juggyboy.com/view/JBEX21022014153020
http://www.juggyboy.com/view/JBEX21022014160020
http://www.juggyboy.com/view/JBEX21022014164020

مهاجم متوجه می‌شود الگو شامل یک کلمه ثابت (JBEX)، تاریخ (21022014) و زمان (152820) است. حالا در تاریخ Feb-25, 2014 ساعت 16:25:55 مهاجم می‌تواند Session ID بعدی را به درستی پیش‌بینی کند: http://www.juggyboy.com/view/JBEX25022014162555

۷. حمله Man-in-the-Browser (MitB)

در این حمله، از یک تروجان برای رهگیری و دستکاری فراخوانی‌های بین یک مرورگر و مکانیسم‌های امنیتی آن یا کتابخانه‌ها استفاده می‌کند.

💡 مثال ساده:

فرض کنید شما در یک مغازه هستید و یک مترجم (تروجان) بین شما و فروشنده قرار دارد. شما می‌گویید: "من ۱۰۰ دلار به حساب او واریز می‌کنم." مترجم (تروجان) به فروشنده می‌گوید: "او ۱۰۰۰ دلار به حساب شما واریز می‌کند" و به شما می‌گوید: "فروشنده گفت ۱۰۰ دلار کافی است." شما و فروشنده هر دو فکر می‌کنید معامله درست انجام شده، در حالی که مترجم پول اضافه را به جیب زده است.

۸. Session Fixation (تثبیت نشست)

در این حمله، مهاجم ابتدا یک Session ID معتبر برای خودش ایجاد می‌کند و سپس قربانی را مجبور می‌کند که با همان Session ID وارد سیستم شود. وقتی قربانی لاگین می‌کند، از آنجا که Session ID از قبل توسط مهاجم انتخاب شده بود، مهاجم نیز به آن حساب دسترسی پیدا می‌کند.

💻 مراحل حمله در تصویر:
  1. مهاجم لینکی حاوی Session ID=0D6441FEA4496C2 را برای قربانی ارسال می‌کند.
  2. قربانی روی لینک کلیک کرده و با همان Session ID وارد حساب بانکی خود می‌شود.
  3. مهاجم از طریق همان Session ID (که اکنون به حساب قربانی متصل است) لاگین می‌کند.
  4. مهاجم اکنون کنترل حساب قربانی را به دست آورده است.

۹. ربایش در سطح شبکه (Network-Level)

TCP/IP Hijacking

در این تکنیک، از بسته‌های جعلی برای تسلط بر ارتباط بین قربانی و یک ماشین میزبان استفاده می‌شود.

RST Hijacking (ربایش با قطع اتصال)

در این حمله، نفوذگر ابتدا ارتباط بین مبدأ و قربانی را Sniff می‌کند تا اطلاعات برقراری ارتباط (مانند آدرس IP مبدأ و قربانی، شماره توالی و غیره) را به دست آورد.

UDP Hijacking

۱۰. حمله PetitPotam

در حملهٔ PetitPotam، مهاجم Domain Controller (DC) را مجبور می‌کند تا احراز هویت NTLM را به سرور مهاجم آغاز کند. این کار برای به دست آوردن هش NTLM و نفوذ به سیستم انجام می‌شود.

۱۱. ابزارهای حمله و شناسایی

ابزارهای انجام حمله (Session Hijacking Tools)

Caido, Burp Suite, Jhijack, Surf Jack, Ettercap, Bettercap, Per Jack, Whats up Gold Engineer’s Toolkit, Cookie Cadger, Firesheep, Cookie Catcher, T-sight, SSL strip.

ابزارهای شناسایی حمله (Session Hijacking Detection Tools)

Wireshark, USM Anywhere, Quantum IPS, SolarWinds Security Event Manager, IBM Security Network Intrusion Prevention System, LogRhythm.

۱۲. اقدامات متقابل و راهکارهای پروتکلی

راهکارهای پروتکلی (جایگزینی پروتکل‌های ناامن)

مشکل (Issue) راهکار (Solution) توضیحات (Notes)
Telnet, rlogin Secure Shell (SSH) or OpenSSH داده‌ها را رمزنگاری می‌کند و ارسال داده‌های رمزنگاری‌شده صحیح را برای مهاجم دشوار می‌سازد.
FTP SFTP, AS2, MFT, FTPS پیاده‌سازی این پروتکل‌ها احتمال ربایش موفق را با ارسال داده‌ها با استفاده از رمزنگاری و گواهی‌های دیجیتال کاهش می‌دهد.
HTTP SSL or TLS شانس ربایش موفق را کاهش می‌دهد (استفاده از HTTPS).
IP IPsec با ایمن‌سازی ارتباطات IP از ربایش جلوگیری می‌کند.
Any Remote Connection Virtual Private Network (VPN) استفاده از VPNهای رمزنگاری‌شده مانند PPTP، L2TP و IPsec برای اتصالات راه دور از ربایش نشست جلوگیری می‌کند.
SMB (Server Message Block) SMB Signing امنیت پروتکل SMB را بهبود می‌بخشد و شانس ربایش نشست را کاهش می‌دهد.
Hub Network Switch Network استفاده از سوییچ به جای هاب، خطر ARP Spoofing و دیگر حملات ربایش نشست را کاهش می‌دهد.

روش‌های عمومی محافظت

۱۳. HSTS، Token Binding و DoH

HSTS (HTTP Strict Transport Security)

یک سیاست امنیتی در وب است که از وب‌سایت‌های مبتنی بر HTTPS در برابر حملات MITM محافظت می‌کند. این سیاست، به سرورهای وب کمک می‌کند تا مرورگرها را مجبور کنند که فقط از HTTPS برای ارتباط با وب‌سایت استفاده کنند و هیچ‌گاه از HTTP ناامن استفاده نکنند. (مرورگر ابتدا با HTTP درخواست می‌دهد، سرور هدر HSTS را برمی‌گرداند، از این به بعد تمام درخواست‌ها به HTTPS هدایت می‌شوند).

Token Binding

ارتباط بین کلاینت و سرور را با ایجاد یک مکانیزم رمزنگاری ایمن می‌کند. کلاینت برای هر اتصال، یک جفت کلید عمومی/خصوصی تولید می‌کند. هنگام اتصال به سرور، کلاینت یک امضا با استفاده از کلید خصوصی تولید می‌کند. امضا را به همراه کلید عمومی برای سرور می‌فرستد. سرور امضا را با استفاده از کلید عمومی کلاینت تأیید می‌کند. این فرآیند تضمین می‌کند که فقط کاربری که کلید خصوصی را دارد، می‌تواند توکن ایجاد کرده باشد.

DNS over HTTPS (DoH)

نسخهٔ تقویت‌شدهٔ پروتکل DNS است که برای جلوگیری از شنود فعالیت‌های کاربر یا درخواست‌های DNS در هنگام جست‌وجو طراحی شده است. برخلاف DNS سنتی، در DoH درخواست‌های DNS از طریق یک تونل رمزگذاری‌شدهٔ HTTPS (پورت ۴۴۳) ارسال می‌شوند. این رمزنگاری باعث می‌شود مهاجمان یا ارائه‌دهندگان اینترنت (ISP) نتوانند این ترافیک را شناسایی یا کنترل کنند.

📝 آزمون چندگزینه‌ای (۶ سوال)

گزینه صحیح هر سوال را انتخاب کنید. پاسخنامه تشریحی در انتهای صفحه قرار دارد.

۱. تفاوت اصلی حمله Session Hijacking با Spoofing در چیست؟
۲. حمله Session Fixation چگونه کار می‌کند؟
۳. در حمله RST Hijacking، مهاجم پس از شنود ارتباط، چه بسته‌ای را تزریق می‌کند؟
۴. چرا حملات به نشست‌های UDP ساده‌تر از TCP هستند؟
۵. در حمله PetitPotam، هدف نهایی مهاجم چیست؟
۶. پروتکل HSTS چه کاری انجام می‌دهد؟

🔑 پاسخنامه تشریحی

۱. پاسخ صحیح: ب) در Hijacking نشست فعال قربانی در دست گرفته می‌شود، اما در Spoofing مهاجم هویت جعلی برای یک نشست جدید می‌سازد.

توضیح: در Session Hijacking، مهاجم یک نشست فعال (Active Session) را که قبلاً احراز هویت شده است، به سرقت می‌برد و به سمت خود هدایت می‌کند. اما در Spoofing، مهاجم هویت یک کاربر دیگر را جعل می‌کند تا یک ارتباط جدید برقرار کند و نمی‌تواند یک نشست فعال را Take Over کند.

۲. پاسخ صحیح: ب) مهاجم از قبل یک Session ID معتبر تعیین کرده و قربانی را مجبور می‌کند با همان ID لاگین کند.

توضیح: در Session Fixation، مهاجم یک Session ID برای خودش ایجاد می‌کند و آن را از طریق یک لینک مخرب به قربانی می‌دهد. وقتی قربانی با آن ID وارد حساب می‌شود، از آنجا که Session ID متعلق به مهاجم بوده است، مهاجم نیز می‌تواند با همان ID به حساب قربانی دسترسی داشته باشد.

۳. پاسخ صحیح: ج) یک بسته RST با آدرس مبدأ جعل‌شده و حدس زدن ACK Number

توضیح: در حمله RST Hijacking، مهاجم ابتدا ارتباط را Sniff کرده و مقادیر Sequence و ACK را به دست می‌آورد. سپس یک بسته RST (Reset) با آدرس IP مبدأ جعل‌شده (به عنوان سرور) و یک ACK Number حدس‌زده‌شده برای قربانی ارسال می‌کند تا ارتباط قربانی با سرور را قطع (Reset) کند.

۴. پاسخ صحیح: الف) چون UDP از ترتیب بسته‌ها و همگام‌سازی استفاده نمی‌کند.

توضیح: پروتکل TCP دارای مکانیزم Three-way Handshake و شماره‌های توالی (Sequence Numbers) است که حدس زدن آن‌ها را سخت می‌کند. اما UDP بدون اتصال (Connectionless) است و هیچ همگام‌سازی یا ترتیبی ندارد. بنابراین، جعل پاسخ و تغییر داده‌ها در آن برای مهاجم بسیار ساده‌تر است.

۵. پاسخ صحیح: ب) دریافت هش NTLM از Domain Controller و گرفتن گواهی AD CS برای دسترسی ادمین

توضیح: در حمله PetitPotam، مهاجم با پروتکل MS-EFSRPC کاری می‌کند که Domain Controller به سرور SMB مهاجم احراز هویت کند و هش NTLM خود را برای او ارسال کند. سپس مهاجم هش را به AD CS Relay می‌کند تا یک Certificate (گواهی دیجیتال) دریافت کرده و با آن به عنوان ادمین وارد DC شود.

۶. پاسخ صحیح: الف) مرورگر را مجبور می‌کند فقط از HTTPS برای ارتباط با وب‌سایت استفاده کند.

توضیح: HSTS (HTTP Strict Transport Security) یک سیاست امنیتی است که سرور آن را به مرورگر اعلام می‌کند. پس از دریافت این هدر، مرورگر برای تمام ارتباطات بعدی با آن سایت، صرفاً از پروتکل امن HTTPS استفاده می‌کند و اجازه نمی‌دهد ترافیک به HTTP ناامن تنزل پیدا کند.

بازگشت به فهرست